تلاش محققان برای تولید دارو از مشتقات پسته برای درمان بیماری های کبد

تحول جدید مقابله با پوسیدگی و سلامت دندان
November 6, 2017

تلاش محققان برای تولید دارو از مشتقات پسته برای درمان بیماری های کبد

بنا به مقاله ای که توسط محققان انیستیتوی پژوهش و آموزش آمینو تکنو ژن در “همایش ملی رهیافت های علمی طلای سبز ، پسته” ارائه و به اثرات مشتقات گیاه پسته بر روی بیماری های کبد به ویژه کبد چرب و مسمومیت کبد پرداخته اند، امید است در آینده از مشتقات پسته، دارو های با منشا گیاهی برای درمان بیماری های کبدی تولید نمایند.
کبد
کبد یک اندام حیاتی با رنگ قرمز مایل به قهوه ای است که در حدود یک و نیم کیلو گرم وزن دارد. این اندام که دارای چهار بخش نا مساوی است، در انسان زیر پرده دیافراگم و در قسمت یک چهارم سمت راست بالای ناحیه شکمی قرار دارد. در حقیقت، کبد یک غده است که عملکرد های بسیاری از قبیل ذخیره قند به صورت گلیکوژن، تجزیه سلول های خونی، تولید پروتئین پلاسمای خون، تولید هورمون، سم زدایی و تولید ترکیبات ضروری دستگاه گوارش را تنظیم می کنند. یکی از این ترکیبات ضروری دستگاه گوارش صفراست که توسط کبد تولید شده و در کیسه کوچکی در زیر خود ذخیره می کنند. صفرا ترکیبی قلیایی است که با امولسیون سازی چربی ها به فرایند گوارش کمک می کند. دو رگ خونی بزرگ، سرخرگ کبدی و سیاهرگی که خون را از روده و طحال به کبد می اورد، موسوم به سیاهرگ باب، با کبد در ارتباط هستند. این رگ های خونی به شبکه مویرگی کبد، که سینوس کبد نامیده می شود، و در آخر به لوبول های کبد ختم می شوند. لوبول ها واحد های عملیاتی و فعال کبد هستند. هر لوبول از سلول های کبدی که وظیفه سوخت و ساز را دارند، تشکیل می شود. این سلول ها گستره وسیعی از واکنش های بیوشیمیایی حیاتی را تنظیم می کنند. بافت پیوندی در بین سیاهرگ های کبدی گسترش یافته است. لوبول به همراه رگ ها و اعصاب به وسیله بافت پیوندی به شکل یک کپسول فیبروزی که کپسول گلیسون نامیده می شود، در کنار هم نگه داشته می شوند. تمام سطح کبد با پوششی شبیه به صفاق پوشیده شده که از بافت پیوندی تشکیل شده است.
بیماری های کبد
هر عارضه ای با تخریب کبد از فعالیت مناسب این اندام جلوگیری کند، بیماری کبدی نامیده می شود. در ادامه به شایع ترین بیمارهای کبد پرداخته خواهد شد. یکی از این بیماری ها هپاتیت یا التهاب کبد است که شایع ترین عامل آن ویروس های مختلف هپاتیت هستند. علاوه بر این، مسمومیت کبدی ( به عنوان مثال هپاتیت الکی) خود ایمنی (هپاتیت خود ایمن) و زمینه ارثی می تواند به التهاب کبد منجر شود. بیماری های ارثی که باعث تخریب کبد می شود، عبارتند از: هموکروماتوزیس (تجمع عنصر معدنی آهن در بدن انسان) و بیماری ویلسون (تجمع عنصر معدنی مس در بدن انسان). بیماری کبد الکلی به شکل های کبد چرب الکی و سیروز کبدی در مصرف کنندگان الکل ظاهر می شود. همچنین عارضه مشابهی به دلیل تحریک دارویی و یا مسمومیت کبد ناشی از اختلالات دارویی وجود دارد. مسمومیت کبد به دلیل تخریب کبد توسط تحریکات شیمیایی به وجود می آید. در بیماری کبد چرب، تری گلیسیرید در واکوئول های سلول های کبدی تجمع می یابد؛ این عارضه برگشت پذیر است. بیماری کبد چرب غیر الکلی با چاقی و سندروم سوخت و ساز در ارتباط است. سلول های کبدی به دلایل متفاوتی چون هپاتیت ویروسی، مصرف بیش از حد الکل و مسمومیت کبد از بین می روند. تشکیل فیبروز به جای سلول های مرده کبد را سیروز کبدی می نامند. سرطان کبد نیز به دلیل سیروز کبدی، هپاتیت بی و سی و مصرف الکل به ایجاد می شود. شایع ترین نوع سرطان کبد، کارسینومای سلول های کبدی و یا کلانژیوکارسینوما نامیده می شود.
گیاه پسته
گیاه پسته متعلق به خانواده آناکاردیاسه و جنس پیستاسیا است. این طبقه بندی توسط کارل لینه در سال ۱۷۳۷ میلادی صورت گرفته است. گونه های بسیاری از جنس پیستاسیا وجود دارند، از جمله: تربینوتوس، وینمالیفولیا، لنتیسکوس، چاینس و گونه ورا. بسیاری از این گونه های گیاه پسته وحشی و خودرو هستند. انواع پسته در مناطق گرم و خشک به مقدار زیاد پرورش داده می شود. این نوع گیاه پس از خرما مقاوم ترین گیاه به کمبود آب، خشکی و شوری است. پسته ها در گستره وسیعی از مدیترانه و خاورمیانه پراکنده شده اند. در ایران، گونه های مختلف پسته در رشته کوه زاگرس، دامنه ها و مناطق کوهپایه ای آن به وفور یافت می شود. تفاوت بسیاری از نظر شکل، رنگ، اندازه و ترکیبات مغز پسته وجود دارد. پسته با یکی از منابع بزرگ روغن گیاهی (۵۰ تا ۶۰ درصد وزن مغز پسته) است. روغن پسته حاوی پروتئین فراوان، مقادیر بالای ویتامین آ، ب، ث و دی، چربی و کلسترول کم، عناصر معدنی از قبیل آهن، مس، روی، فسفر و منیزیم، فیبر بسیار و اسید های چربی چون لینولئیک اسید و اولئیک اسید است. موادی دیگری که در پسته ها یافت می شوند عبارتند از: نئوفلاوین، پروسیانیدین، تری ترپن ها، شبه فلاونوئیدها و مواد فنلی بسیار زیاد. میزان مواد فنلی پسته نسبت به منابع دیگر این مواد بسیار قابل توجه است. به همین دلیل پسته به عنوان ارزان و در دسترس ترکیبات بیوشیمیایی در نظر گرفته می شود. به طور سنتی، گیاه پسته برای درمان بیماری های گوارشی، اسهال خونی، سردرد، آنفولانزا، کاهش چربی خون، خستگی و تقویت طحال، کبد و قوای جنسی به کار می رفته است. در طب سنتی، برای درمان احتقان کبد از پسته استفاده می شود. همچنین به استفاده از صمغ یا آب پسته برای درمان تومور معده و کبد سفارش شده است. امروزه، تحقیقات نیز اثرات دارویی پسته شامل کاهش فشار خون، ضد التهاب، ضد باکتری، ضد قارچ، درمان زخم معده و زخم دوازدهه، ضد مسمومیت کبد، ضد درد و اثر شبه استروژنی را نشان داده اند.
تاثیر پودر مغز پسته بر درمان کبد چرب
بیماری کبد چرب یک عارضه برای سلول های کبد انسان است. این بیماری در سال ۱۹۸۰ توسط لودویگ و همکارانش شناسایی شد. آنها بیمارانی را مشاهده کردند که علائمی مانند افراد مصرف کننده الکل داشتند. اما این بیماران هیچ سابقه ای از مصرف الکل نداشتند. نود درصد بیماران کبد چرب، چاق هستند. این مورد در تخریب سلول های کبدی بسیار حیاتی است. این بیماری در صورت عدم تشخیص به موقع و درمان مناسب کبد چرب، ممکن است به بیماری پیشرفته و برگشت ناپذیر سیروز کبدی منجر شود. بیماری کبد چرب از جمله بیماری های خفیف کبد است که در اثر تجمع چربی در سلول های کبدی بروز می کند. برخی محققان بیماری کبد چرب را به عنوان بروز یک سندروم سوخت و ساز در کبد در نظر می گیرند. به همین دلیل است که تشخیص زود هنگام و درمان مناسب از تخریب کبد و عوارض قلبی عروقی پیشگیری می کند.
یکی از آنزیم های کلیدی در سوخت و ساز چربی فسفاتیدات فسفوهیدرولاز است. این آنزیم فسفاتیدیک اسید را به دی آسیل گلیسرول و فسفات معدنی تبدیل می کند. این واکنش شیمیایی در ابتدای سوخت و ساز گلیسرولیپید ها صورت می پذیرد. دو نوع از این آنزیم در بدن انسان وجود دارند؛ نوع اول بین سیتوپلاسم و شبکه آندوپلاسمی توزیع شده است که در تنظیم سنتز گلیسرولیپید ها دخالت دارد و نوع دوم، عمدتا در غشای پلاسمایی یافت می شود و در هدایت سیگنال ها نقش دارد. در پژوهشی، اثر پودر مغز پسته را بر روی این آنزیم کبدی و میزان تری گلیسیرید موش طی دو دوره ۱۵ و ۶۰ روز بررسی شد. موش ها پس از گروه بندی به گروه های شاهد و آزمایش تقسیم شدند. گروه شاهد و آزمایش به ترتیب با رژیم غذایی استاندارد و رژیم غذایی استاندارد همراه با ۱۰ درصد پودر مغز پسته تغذیه شدند. نتایج نشان داد، میزان آنزیم در طی دوره ۱۵ روزه ۱۱ درصد کاهش یافت اما این نتیجه به لحاظ آماری معنی دار نبود. در حالیکه از میزان تری گلیسیرید به طور معناداری به میزان ۹۵/۱۹ درصد کاسته شده بود. پس از دوره ۶۰ روزه نیز کاهش ۱۶ درصدی میزان آنزیم مشاهده شد که این بار هم آنالیز های آماری معنی داری آن را تایید نکرد. با این حال، میزان تری گلیسیرید با معناداری آماری به میزان ۲/۲۰ درصد کاهش نشان داد. محققان احتمال می دهند که اولئیک اسید و لینولئیک اسید موجود در پسته منجر به کاهش میزان آنزیم فسفاتیدات فسفوهیدرولاز و نهایتا کاهش میزان تری گلیسیرید شده است.
تاثیر عصاره آبی – الکلی صمغ پسته بر درمان مسمومیت کبد
مسمومیت کبد، تخریب کبد ناشی از تحریک مواد شیمیایی است. نقش کبد در تغییر شکل و پاکسازی مواد شیمیایی بسیار مهم است و در این میان ممکن است که دچار مسمومیت شود. اگر دارویی بیش از حد و یا بی مورد و بدون تجویز پزشک مصرف شود، ممکن است به کبد آسیب بزند. عوامل مسمومیت کبد می تواند منشا آزمایشگاهی، صنعتی، طبیعی و گیاهی داشته باشد. دلیل ۵ درصد از مراجعات بیمارستانی و ۵۰ درصد از آسیب های کبدی ناشی از مسمومیت کبدی ناشی از دارو است.
معیارهای فعالیت حفاظتی کبد با متغیر های بیوشیمیایی همچون بررسی میزان آنزیم های گلوتامیک اگزالواستیک ترانس آمیناز (SGOT) و گلوتامیک پیرووات ترانس آمیناز (SGPT) اندازه گیری می شوند. آنزیم SGOT در مقادیر زیاد در کبد، قلب و ماهیچه های اسکلتی یافت می شوند. در حالی که آنزیم SGPT تنها در کبد موجود است. بنابراین، آنزیم SGPT معیار بسیار حساس تر و اختصاصی تری برای اندازه گیری آسیب کبدی است. در یک تحقیق، تاثیر کاربرد عصاره آبی- الکلی صمغ پسته بر روی مسمومیت کبدی موش بررسی شد. در این آزمایش مسمومیت کبدی توسط کربن تتراکلرید (CCl4; (1.25 ml.Kg-1 القا شد. بیشترین دوز قابل تحمل و LD50 (مقداری از هر ماده که می تواند نیمی از حیوانات مورد آزمایش را بکشد) به ترتیب ۱ و ۷۷/۳ گرم بر کیلوگرم وزن موش به طور تزریق درون صفاقی بود. کاربرد مقادیر مختلف این عصاره بر روی آنزیم SGOT بی اثر بود اما غلظت های ۱ و ۵/۰ گرم بر کیلوگرم این عصاره منجر به کاهش میزان آنزیم SGPT شد. این بدین معناست که عصاره آبی – الکلی صمغ پسته اثر محافظتی در برابر بروز مسمومیت کبدی دارد که این اثر خود ناشی از حضور فلاونوئید ها، ساپونن ها و تانن در این عصاره صمغ پسته است.
نتیجه گیری
مصرف پسته می تواند در سلامتی کبد موثر باشد. استفاده از پسته در رژیم غذایی افراد سالم می تواند از آسیب های کبدی پیشگیری کند. همچنین وجود پسته در رژیم غذایی بیماران مبتلا به آسیب های کبدی، می تواند به روند درمان و بهبودی بیماری کمک کند. علاوه بر این، داروها و یا مکمل های دارویی را می توان با جداسازی و خالص سازی متابولیت های ثانویه مشتقات پسته برای درمان و پیشگیری از بیماری های کبدی به دست آورد. لازم به ذکر است تحقیقات بیشتری می بایست درباره مقدار موثر پسته در رژیم غذایی بیماران مبتلا به امراض کبدی و افراد سالم، کاربرد مشتقات مختلف پسته بر روی انواع بیماری های کبدی، جداسازی و خالص سازی متابولیت های ثانویه پسته، طراحی و ساخت داروها و مکمل های دارویی از این متابولیت ها در درمان بیماری های کبدی صورت پذیر است. در این راستا محققان انیستیتوی پژوهشی و آموزشی آمینوتکنوژن بر آنند تا در پژوهش های آتی به طراحی دارو بر اساس متابولیت های ثانویه پسته برای درمان بیماری های کبد، به ویژه کبد چرب، اقدام نمایند.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *